Sakramenty i sakramentalia

Sakramenty

Sakramenty to widzialne znaki niewidzialnej łaski otrzymanej przez człowieka od Boga ustanowione przez Chrystusa w sposób bezpośredni lub pośredni i powierzone Kościołowi. Obrzędy widzialne, w których celebruje się sakramenty, oznaczają i urzeczywistniają łaski właściwe każdemu sakramentowi. Jest ich siedem i towarzyszą one najważniejszym etapom rozwoju życia człowieka:

  1. Chrzest
  2. Bierzmowanie
  3. Eucharystia
  4. Pokuta i Pojednanie
  5. Namaszczenie chorych
  6. Kapłaństwo
  7. Małżeństwo.

Sakramenty nie są własnością kapłana ani wspólnoty. Nikomu nie należą się także „z góry”, gdyż są bezinteresownym Bożym Darem, a nie kolejnym z praw człowieka. Osoby udzielające sakramentów, czyli szafarze są zobowiązane do przygotowania przyjmujących w taki sposób, aby posiadali oni właściwą dyspozycję moralną oraz rozumieli wykonywane czynności i wypowiadane słowa.

Sakramenty mają istotną rolę w życiu chrześcijan: ożywiają wiarę, ułatwiają oddawanie czci Bogu, przemieniają i dokonują uświęcenia człowieka, budują i wzmacniają Wspólnotę Kościoła. Dzielą się na trzy grupy:

  1. sakramenty wtajemniczenia (inicjacji) chrześcijańskiego — Chrzest, Bierzmowanie, Eucharystia;
  2. sakramenty uzdrowienia — pokuty i pojednania oraz namaszczenie chorych;
  3. sakramenty w służbie Komunii, czyli święceń i małżeństwa, ponieważ „są nastawione na zbawienie innych ludzi. Przez służbę innym przyczyniają się także do zbawienia osobistego” (Katechizm Kościoła Katolickiego 1534).

Aby przyjąć konkretny sakrament, wymagana jest wiarygodna prośba, odpowiednie przygotowanie i brak przeszkód ze strony prawa kościelnego.

Sakramentalia

Sakramentalia to święte znaki, które na podobieństwo sakramentów wskazują przede wszystkim na duchowe dobra osiągane dzięki wstawiennictwu Kościoła. Przygotowują one ludzi do przyjęcia właściwego skutku sakramentów i uświęcają różne okoliczności życia. Podczas gdy sakramenty są darem Boga, moc sakramentaliów płynie z modlitwy i wstawiennictwa całego Kościoła powszechnego.

Mają one za zadanie wpłynąć pokrzepiająco na naszego ducha, pobudzić do działania zarówno naszą duchowość, jak i – poniekąd – nasze sumienie. Sakramentalia uświęcają „różne okoliczności życia”. Nie tylko momenty bardzo ważne (jak czynią to sakramenty), ale i te bardziej codzienne. Są one z nami cały czas, aby uświęcić zwyczajną drogę do szkoły, wieczorny pacierz, czy spożywany obiad oraz pomagają w naszej codzienności, tak aby była ona bardziej Boża. Dzięki nim łatwiej nam godnie i w pełni czerpać z sakramentów.

Sakramentalia współczesne to m.in.: obrzędy profesji zakonnej, obrzędy ustanawiające w posługach (lektora, akolity, Szafarza Nadzwyczajnego itd.), błogosławieństwo opata i ksieni, konsekracja kościoła i ołtarza, błogosławieństwo kościoła i ołtarza, obrzęd obmycia nóg w Wielki Czwartek, procesje pokutne, znak krzyża świętego, błogosławieństwo, pogrzeb, egzorcyzm.